مدیرعامل SK Hynix میگوید سال ۲۰۲۷ میتواند بدترین سال در تاریخ صنعت حافظه از نظر کمبود عرضه باشد. این هشدار در حالی مطرح شده که تقاضا برای حافظههای پیشرفته، بهویژه حافظههای HBM مورد استفاده در شتابدهندههای هوش مصنوعی، با سرعتی بیسابقه در حال افزایش است.
- سال ۲۰۲۷؛ نقطه اوج بحران کمبود حافظه
- چرا بازار حافظه با کمبود جدی روبهرو شده است؟
- نقش HBM در فشار به بازار DRAM
- پیشبینی SK Hynix فقط یک هشدار تبلیغاتی است؟
- قراردادهای بلندمدت چه تأثیری روی بازار حافظه دارند؟
- قیمت رم و NAND همچنان بالا میماند؟
- بازار حافظه همچنان غیرقابلپیشبینی است
- تأثیر بحران حافظه روی کاربران و بازار کامپیوتر
- جمعبندی
بر اساس گزارش رویترز، کواک نو جونگ، مدیرعامل SK Hynix، اعلام کرده که بحران فعلی بازار حافظه احتمالاً فقط یک نوسان کوتاهمدت نیست و ممکن است تا سال ۲۰۳۰ ادامه پیدا کند. این موضوع میتواند روی قیمت رم، حافظههای DRAM، NAND، SSD و حتی قطعات مصرفی بازار کامپیوتر تأثیر جدی بگذارد.
سال ۲۰۲۷؛ نقطه اوج بحران کمبود حافظه
کواک نو جونگ در گفتوگو با رویترز اعلام کرد پیشبینی ما این است که سال آینده از نظر عرضه، بدترین سال در تاریخ این صنعت خواهد بود. حتی برای بعد از سال ۲۰۳۰ نیز انتظار داریم تقاضای مشتریان همچنان از ظرفیت تولید ما بیشتر باشد؛ اما تمام تلاش خود را برای حل این مشکل انجام میدهیم.
این اظهارنظر همزمان با اتفاقی مهم برای SK Hynix مطرح شده است. این شرکت بهتازگی بزرگترین عرضه اولیه سهام یک شرکت خارجی در بازار بورس آمریکا را ثبت کرده و توانسته ۲۶.۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کند. با این حال، پشت این موفقیت مالی، تصویری نگرانکننده از آینده بازار حافظه دیده میشود.
چرا بازار حافظه با کمبود جدی روبهرو شده است؟
عامل اصلی این بحران، رشد شدید تقاضا برای حافظههای HBM یا High Bandwidth Memory است؛ نوعی حافظه بسیار پرسرعت که نقش حیاتی در شتابدهندههای هوش مصنوعی و دیتاسنترهای AI دارد.
برخلاف رمهای رایج مصرفی مانند DDR5، تولید HBM به فرآیندهای پیچیدهتر، بستهبندی پیشرفتهتر و ظرفیت تولید بیشتری نیاز دارد. همین موضوع باعث شده شرکتهای بزرگ تولیدکننده حافظه، بخشی از منابع تولید خود را از محصولات مصرفی به سمت حافظههای مخصوص هوش مصنوعی منتقل کنند.
به زبان ساده، دیتاسنترهای هوش مصنوعی در حال بلعیدن بخش بزرگی از ظرفیت تولید حافظه در جهان هستند. نتیجه این تغییر، فشار بیشتر روی بازار رم و حافظههای ذخیرهسازی مصرفی است؛ بازاری که کاربران عادی، گیمرها، تولیدکنندگان محتوا و حتی سازندگان لپتاپ و گوشی به آن وابستهاند.
نقش HBM در فشار به بازار DRAM
حافظه HBM فقط یک محصول گرانتر یا سریعتر نیست؛ تولید آن از نظر فنی پیچیدهتر از DDR5 است و به ظرفیت ویفر بیشتری هم نیاز دارد. همین موضوع باعث میشود تولیدکنندگان بزرگ حافظه، هنگام افزایش تولید HBM، ناچار شوند ظرفیت کمتری را به DRAMهای مصرفی اختصاص دهند.
این تغییر اولویت، زنجیره تأمین حافظه را تحت فشار قرار داده است. از یک طرف، شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی به حجم عظیمی از حافظههای پرسرعت نیاز دارند و از طرف دیگر، بازار مصرفی همچنان به رم، SSD و حافظههای NAND نیازمند است. وقتی عرضه نتواند همپای تقاضا رشد کند، نتیجه مشخص است قیمتها بالا میمانند.
پیشبینی SK Hynix فقط یک هشدار تبلیغاتی است؟
پیشبینیهایی از این جنس همیشه باید با کمی احتیاط بررسی شوند. ادامهدار بودن کمبود حافظه، از نظر مالی به نفع شرکتهایی مانند SK Hynix است؛ چون محدودیت عرضه معمولاً به افزایش قیمت و رشد درآمد منجر میشود.
SK Hynix اخیراً رکورد درآمد فصلی خود را ثبت کرده است. از طرف دیگر، شرکت Micron نیز رشد چشمگیری را تجربه کرده و ارزش سهام آن در سال جاری حدود ۲۱۳ درصد افزایش یافته است. قیمت سهام Micron نیز به حدود ۹۹۰ دلار رسیده است.
با این حال، صحبتهای مدیرعامل SK Hynix را نمیتوان صرفاً تلاشی برای تقویت ارزش سهام این شرکت دانست. در ماههای اخیر، شرکتهایی مانند Micron و SK Hynix قراردادهای تأمین بلندمدت یا LTA امضا کردهاند. این قراردادها باعث میشوند بخشی از ظرفیت تولید حافظه برای چند سال آینده به مشتریان مشخصی اختصاص پیدا کند.
قراردادهای بلندمدت چه تأثیری روی بازار حافظه دارند؟
قراردادهای بلندمدت تأمین حافظه، قیمت بازار را بهصورت مستقیم تعیین نمیکنند؛ اما نقش مهمی در قفل شدن ظرفیت عرضه دارند. در این قراردادها معمولاً حجم مشخصی از تولید برای چند سال به یک شرکت اختصاص داده میشود و سقف و کف قیمتی نیز برای دوره قرارداد تعریف میشود.
این یعنی حتی اگر قیمتها در بازار آزاد تغییر کنند، بخش قابلتوجهی از ظرفیت تولید قبلاً رزرو شده است. چنین روندی میتواند دسترسی سایر مشتریان به DRAM و حافظههای NAND را محدودتر کند و فشار روی بازار مصرفی را افزایش دهد.
قیمت رم و NAND همچنان بالا میماند؟
طبق گزارشها، قیمت حافظه و NAND احتمالاً حداقل در چند ماه آینده در سطح بالایی باقی میماند. البته نشانههایی از آرامتر شدن بازار نیز دیده شده است.
بر اساس گزارشی از TrendForce، قیمت قراردادی DRAM در سهماهه سوم ۲۰۲۶ نسبت به فصل قبل بین ۱۵ تا ۱۸ درصد افزایش داشته است. این عدد همچنان افزایش بزرگی محسوب میشود، اما نسبت به رشدهای شدیدتر قبلی، کمی ملایمتر است.
به همین دلیل، میتوان گفت بازار حافظه شاید به نوعی ثبات نزدیک شده باشد؛ اما نه ثباتی با قیمتهای عادی. آنچه فعلاً دیده میشود، بیشتر شبیه ثبات در سطح قیمتهای بالا است.
بازار حافظه همچنان غیرقابلپیشبینی است
هرچند شرکتهایی مانند SK Hynix دید نسبتاً دقیقی نسبت به روندهای بازار دارند، اما صنعت فناوری بارها نشان داده که پیشبینیهای بلندمدت میتوانند خیلی سریع تغییر کنند.
برای مثال، همین امسال شاهد تغییر قابلتوجهی در مسیر سرمایهگذاریهای مرتبط با هوش مصنوعی بودیم. بخشی از توجه بازار از پردازندههای گرافیکی به سمت CPUها رفت؛ اتفاقی که باعث رشد چشمگیر سهام Intel شد و در مقابل، حدود یک تریلیون دلار از ارزش بازار Nvidia کاهش داد. چنین تغییری یک سال قبل تقریباً غیرقابل تصور به نظر میرسید.
به همین دلیل، اگرچه پیشبینی ادامه کمبود حافظه تا سال ۲۰۳۰ جدی است، اما باید در نظر داشت که بازار سختافزار بهشدت تحت تأثیر تغییرات ناگهانی در تقاضا، سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی، ظرفیت تولید و قراردادهای زنجیره تأمین قرار دارد.
تأثیر بحران حافظه روی کاربران و بازار کامپیوتر
ادامه کمبود حافظه میتواند تأثیر مستقیمی روی بازار قطعات مصرفی داشته باشد. افزایش قیمت رم، SSD و حافظههای NAND میتواند هزینه ساخت سیستمهای گیمینگ، ورکاستیشنها، لپتاپها و حتی سرورها را بالا ببرد.
برای کاربران عادی، این یعنی ارتقای رم یا خرید SSD ممکن است در سالهای آینده هزینه بیشتری داشته باشد. برای تولیدکنندگان سختافزار نیز شرایط پیچیدهتر خواهد شد؛ چون باید میان افزایش هزینه قطعات و حفظ قیمت رقابتی محصولات تعادل برقرار کنند.
در چنین شرایطی، بازار سختافزار احتمالاً بیش از گذشته تحت تأثیر رقابت میان دیتاسنترهای هوش مصنوعی و بازار مصرفی قرار میگیرد. اگر تقاضای هوش مصنوعی همچنان با همین سرعت رشد کند، فشار روی عرضه حافظه میتواند برای چند سال آینده ادامه داشته باشد.
جمعبندی
مدیرعامل SK Hynix معتقد است سال ۲۰۲۷ بدترین سال برای کمبود حافظه خواهد بود و این بحران ممکن است تا سال ۲۰۳۰ نیز ادامه پیدا کند. رشد تقاضا برای حافظههای HBM، افزایش مصرف دیتاسنترهای هوش مصنوعی و قراردادهای بلندمدت تأمین، همگی باعث شدهاند بازار DRAM و NAND تحت فشار شدیدی قرار بگیرد.
اگرچه نشانههایی از کاهش سرعت رشد قیمتها دیده میشود، اما بازار هنوز به قیمتهای عادی بازنگشته است. فعلاً محتملترین سناریو، ثبات نسبی در سطح قیمتهای بالا است؛ وضعیتی که میتواند روی قیمت رم، SSD، لپتاپها، سیستمهای گیمینگ و تجهیزات دیتاسنتری اثرگذار باشد.
